De Portugese Synagoge aan de Prinsessegracht bestaat 300 jaar. Ter gelegenheid hiervan presenteren het Haags Gemeentearchief en de Liberaal Joodse Gemeente Den Haag een tentoonstelling over de rijke geschiedenis van dit bijzondere gebouw en haar gemeenschap. De tentoonstelling is van 20 april tot en met 14 juni gratis te bekijken in de verlichte posterwand in het Atrium van het stadhuis.

Een oude synagoge

De tentoonstelling neemt bezoekers mee in het verhaal van de synagoge en de Portugees-Joodse gemeenschap in Den Haag.  Waarom vestigde deze gemeenschap zich hier?  Welke rol speelde zij in Den Haag? En wat maakt deze synagoge zo uniek?

Architect Daniël Marot ontwierp het gebouw in 1724 en twee jaar later werd het daadwerkelijk gebouwd. Marot was hofarchitect en ontwierp in Den Haag onder andere ook de uitbreiding van het oude stadhuis aan de Dagelijkse Groenmarkt en het stadspaleis van de familie Van Wassenaer Obdam aan de Kneuterdijk (nu in gebruik door de Raad van State).

Na de Tweede Wereldoorlog dreigde het pand gesloopt te worden, maar dat is gelukkig niet gebeurd. In 1976 is het gebouw heringewijd door de Liberaal Joodse Gemeente Den Haag. De synagoge is uitgegroeid tot een krachtig symbool van de continuïteit van Joods leven in Den Haag. 

Een verwoeste gemeenschap herstelt zich langzaam

Voor de Tweede Wereldoorlog telde Den Haag circa 17.000 Joodse inwoners. Het was, na Amsterdam, de grootste joodse gemeenschap van Nederland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn 12.000 Haagse joden gedeporteerd en vermoord in concentratiekampen. Van de honderden leden van de Portugees-Joodse gemeente hebben slechts acht mensen de oorlog overleefd. De gemeenschap hield daarmee feitelijk op te bestaan.

In 1958 richtte Robert Levisson de Liberaal Joodse Gemeente Den Haag op, een voorzichtige stap in het herstel van de Joodse gemeenschap in de stad. In 1976, precies 250 jaar na de bouw van de synagoge, nam deze gemeente het gebouw aan de Prinsessegracht opnieuw in gebruik.

Nu, een levende, moderne gemeenschap

Tegenwoordig is de Liberaal Joodse Gemeente Den Haag een actieve en diverse gemeenschap van ongeveer driehonderd gezinnen en alleenstaanden. De gemeenschap staat midden in de samenleving en kenmerkt zich door haar open en progressieve karakter.