Het Haags Gemeentearchief heeft een bijzondere aanwinst ontvangen. Maar liefst 117 historische films met bijbehorende geluidsdragers en een klein papieren archief met enkele foto's van de familie Van den Dool. Deze waardevolle schenking biedt een unieke inkijk in de Haagse geschiedenis. Het is het filmwerk van Arie van den Dool (1912-1977). Arie was een pionier op het gebied van vroege amateurfilm met muziek en gesproken tekst. Zijn zonen Hans en Phlip schonken zijn collectie dit jaar aan het Haags Gemeentearchief.

Arie van den Dool, 1952. Collectie Haags Gemeentearchief

Doligoon Producties – een familiegeschiedenis in beeld en geluid

Onder de naam Doligoon Producties legde Arie van den Dool vanaf 1939 het leven vast op 8mm-film. Wat deze collectie zo bijzonder maakt, is de vroege toepassing van geluid: eerst met zelf opgenomen 78-toerenplaten en vanaf 1950 met magneetband. Arie van den Dool was lid van de Haagsche Amateur Filmclub (HAF) en werkte vanaf 1954 voor de Nederlandse Publieke Omroep. Hij woonde in Den Haag van 1933 tot 1954.

Van politie-inspecteur tot fanatieke amateurfilmer

Van den Dool begon zijn beroepscarrière als politie-inspecteur bij de gemeentepolitie van Den Haag en had daarnaast al vroeg een grote passie voor film en geluid. In 1939 maakte hij zijn eerste film voor de Bereden Haagse politie. Aan het einde van de oorlog duikt hij kort onder. Via contacten in het verzet is hij als line crosser overgestoken naar bevrijd gebied en als reserveofficier betrokken geraakt bij de oprichting van de zender “Herrijzend Nederland na de oorlog”. Hij werd de vaste stem van 'Radio Herrijzend Nederland'. Na de bevrijding werkte hij mee aan het herstel van de Haagse radiostudio’s en arresteert Max Blokzijl. Zijn samenwerking met Gerard Theo Bakker van de GTB-studio resulteerde in films zoals Artiesten Gezocht (1942), omlijst met muziek van Haagse Hawaii-bands.

Bekijk hier de film De Bereden Brigade, 1939

Bekijk hier de film Artiesten gezocht, 1942

Dolifilm/ Doligoon Klank Systeem

Van den Dool ontwikkelde zelfs een eigen systeem voor geluidsfilm: het Dolifilm/Doligoon Klank Systeem. Hierbij werd geluid bij de film apart opgenomen op grammofoonplaat of magneetband en tegelijkertijd afgespeeld bij vertoning. In de film 'PA0MM geeft antwoord' zie je goed de vroege toepassing van dit geluid.

Bekijk hier de film PA0MM geeft antwoord, 1941

NIWIN

Daarnaast maakte Van den Dool films voor de NIWIN (De Nationale Inspanning Welzijnsverzorging Indië), een organisatie die zich inzette voor militairen in Nederlands-Indië, waarmee hij families hielp persoonlijke boodschappen over te brengen op een grammofoonplaat. Later dit jaar zullen deze boodschappen uit 1946 ook te beluisteren zijn via onze website, dankzij audiohistoricus Tim de Wolf.  Arie van den Dool was de stem van NIWIN in het radioprogramma voor de strijdkrachten, met als slagzin, "We leven mee met de jongens overzee". De opnames hiervoor werden gemaakt in de GTB-studio in Den Haag.

In mei 1947 maakt hij de film ' Bij de jongens Overzee'. De film toont het Nederlands-Indië van 1947 en de aanwezigheid van Nederlandse militairen. 

Arie van den Dool, 1948. Collectie Haags Gemeentearchief

De volgende generatie

Phlip van den Dool (1950) nam de interesse van zijn vader in techniek én beeld en geluid over. Naast een carrière als akoestisch ingenieur ontwikkelde hij zich als kunstenaar bij de Vrije Academie in Den Haag. Hij inventariseerde en digitaliseerde na de dood van zijn vader de films, het geluid en zijn persoonlijke archief. Samen met zijn broer Hans (1948) schenkt hij deze unieke collectie aan het Haags Gemeentearchief in januari 2026. 

Publicatie collectie

De 117 films bedragen bij elkaar 19 uur aan filmmateriaal. De films inclusief de geluidsdragers zijn vinden onder collectienummer 8748-01 (Collectie Doligoon).